..
3
Được Chúa Kitô thiết lập để mang ơn cứu rỗi đến cho tất cả mọi người, Giáo Hội Công Giáo có nhiệm vụ phải rao giảng Tin Mừng, và do đó nhận thấy mình có bổn phận phải sử dụng các phương tiện truyền thông xã hội để loan truyền sứ điệp cứu độ và hướng dẫn con người biết sử dụng các phương tiện ấy cho đúng đắn.
Giáo Hội đương nhiên có quyền sử dụng và sở hữu bất cứ phương tiện truyền thông xã hội nào, tùy theo nhu cầu hay ích lợi của nền giáo dục Kitô giáo và của phần rỗi các linh hồn; các vị Chủ chăn có nhiệm vụ chỉ bảo và hướng dẫn để các tín hữu cũng biết dùng những phương tiện này để đạt đến ơn cứu rỗi và sự hoàn thiện của bản thân cũng như của toàn thể gia đình nhân loại.
Đặc biệt người giáo dân có bổn phận làm cho các phương tiện này mang lấy ý nghĩa nhân văn và tinh thần Kitô giáo, để có thể đáp ứng trọn vẹn kỳ vọng lớn lao của xã hội nhân loại và đúng với ý định của Thiên Chúa.
4
Để sử dụng đúng đắn những phương tiện truyền thông, mọi người cần phải hiểu biết và trung thành áp dụng những nguyên tắc luân lý liên quan đến lãnh vực này. Vì thế, phải quan tâm đến nội dung những gì được truyền thông, tùy bản chất của mỗi phương tiện; đồng thời cũng phải chú ý đến tất cả các chi tiết hoặc cảnh huống, nghĩa là mục đích, con người, địa điểm, thời gian và các yếu tố khác liên quan đến việc truyền thông cũng như những gì có thể tác động, thậm chí làm thay đổi hoàn toàn tính cách luân lý của việc truyền thông; trong số những yếu tố vừa kể, phải lưu ý đặc biệt đến cách thức hoạt động đặc thù, nghĩa là sức tác động của từng phương tiện, tác động đó có thể mạnh đến độ con người, nhất là khi không được chuẩn bị đầy đủ, khó có thể cảm nhận, chế ngự và từ khước nếu cần.
5
Tuy nhiên, điều quan trọng nhất là tất cả những người liên hệ đến lãnh vực truyền thông cần phải tự đào tạo cho mình một lương tâm ngay thẳng trong việc sử dụng các phương tiện đó, đặc biệt đối với khá nhiều vấn đề đang còn được bàn kuận sôi nổi.
Vấn đề thứ nhất liên quan đến lãnh vực vẫn được gọi là thông tin, nghĩa là việc thu thập và phổ biến tin tức. Dĩ nhiên ai cũng thấy, cùng với sự tiến bộ của xã hội nhân loại ngày nay và mối liên lạc chặt chẽ giữa các phần tử xã hội, việc thông tin đã trở nên rất hữu ích và nhiều khi cần thiết; thật vậy, việc thông tri rộng rãi và đúng lúc giúp cho từng cá nhân biết được đầy đủ và liên tục các biến cố và sự kiện đã xảy ra, nhờ đó có thể tham gia cách hữu hiệu hơn vào thiện ích chung, đồng thời mọi người cũng dễ dàng đóng góp nhiều hơn vào việc thăng tiến toàn thể xã hội. Vì vậy, xã hội nhân loại có quyền thông tin những gì thích hợp với con người, hoặc cá nhân hoặc tập thể, tùy theo hoàn cảnh từng người. Tuy nhiên, việc thực thi đúng đắn quyền này đòi hỏi những điều được truyền thông phải luôn luôn xác thực và đầy đủ, trong khi vẫn giữ được nguyên tắc công bình và bác ái; ngoài ra, cách thức truyền thông cũng phải lương thiện và xứng hợp, nghĩa là cả trong việc săn tin lẫn loan tin, tuyệt đối phải tuân giữ luật lệ luân lý, các quyền lợi chính đáng và phẩm giá con người; thật vậy, không phải mọi kiến thức đều hữu ích, trong khi “đức bác ái thì luôn xây dựng” (1 Cr 8,1).
6
Vấn đề thứ hai liên quan đến điều mà người ta thường gọi là tương quan giữa quyền lợi của nghệ thuật và tiêu chuẩn của luật luân lý. Vì những cuộc tranh luận dai dẳng về vấn đề này thường bắt nguồn từ những học thuyết sai lầm về luân lý và thẩm mỹ, nên Thánh Công Đồng tuyên bố quyền ưu tiên của định chế luân lý khách quan phải được mọi người tuyệt đối tôn trọng, bởi vì đây là một định chế trổi vượt và điều động cách thích hợp mọi định chế khác trong hoạt động của con người, vốn luôn được tôn trọng, kể cả nghệ thuật. Thật vậy, chỉ có luân lý mới chạm đến bản tính toàn vẹn của con người, một tạo vật có lý trí đã được Thiên Chúa tạo dựng và mời gọi vào đời sống siêu nhiên, nếu trung thành tuân giữ nghiêm minh lề luật luân lý, con người sẽ đạt tới sự hoàn thiện và hạnh phúc trọn vẹn.
7
Sau cùng, việc tường thuật, mô tả hay diễn đạt điều xấu về phương diện luân lý qua những phương tiện truyền thông xã hội, chắc chắn có thể giúp nhận biết và khám phá con người cách sâu sắc hơn, đồng thời cũng bày tỏ và biểu dương nét cao đẹp của điều chân thật, thiện hảo, nhờ các tác động kịch nghệ thích hợp; tuy nhiên, để đem lại lợi ích chứ không làm hại cho các tâm hồn, các hoạt động trên vẫn phải tuyệt đối tuân theo luật luân lý, nhất là khi đề cập đến những vấn đề cần phải được tôn trọng, hay những gì dễ kích động dục vọng xấu xa của con người vốn đã mang vết tội tổ tông.
8
Vì dư luận quần chúng ngày nay có sức tác động và áp đặt rất nhiều trên đời sống riêng tư cũng như công khai của mọi tầng lớp dân chúng, nên trong lãnh vực này, tất cả các phần tử xã hội cần phải thực thi tốt đẹp bổn phận công bình và bác ái; bởi đó, phải dùng chính những phương tiện truyền thông xã hội để hình thành và phổ biến dư luận ngay chính.
9
Tất cả các độc giả, khán giả và thính giả, những người tự do chọn lựa để tiếp nhận thông tin qua các phương tiện truyền thông cũng buộc phải thực thi những bổn phận đặc biệt. Thật vậy, họ phải lựa chọn đúng đắn để giúp phát huy những gì là đức hạnh, khoa học và nghệ thuật; phải tránh xa những gì nên cớ hay tạo dịp cho họ phải thiệt hại về phần thiêng liêng, hoặc những gì có thể trở thành gương xấu làm cho người khác phải nguy hiểm, hoặc những gì ngăn cản những thông tin tốt lành để truyền bá những thông tin xấu; đây là điều vẫn thường xảy ra khi có người tài trợ cho những kẻ khai thác những phương tiện này chỉ vì lý do lợi nhuận.
Vì thế để chu toàn luật luân lý, chính những người sử dụng không được quên bổn phận phải kịp thời tham khảo ý kiến của những người có khả năng chuyên môn về các vấn đề liên quan, và làm theo những ý kiến đó với lương tâm ngay thẳng; hơn nữa để dễ dàng chống trả những quyến rũ sai quấy và phát huy trọn vẹn những điều thiện hảo, họ phải dùng những phương thế thích hợp để hướng dẫn và đào luyện lương tâm.
10
Những người sử dụng, nhất là các thanh thiếu niên, phải tập cho quen điều độ và kỷ luật trong việc dùng những phương tiện này; ngoài ra họ cũng phải cố gắng tìm hiểu sâu xa hơn những điều họ thấy, nghe và đọc; họ phải trao đổi ý kiến với những nhà giáo dục và các chuyên gia và học biết phán đoán cho đúng đắn. Phần các phụ huynh, phải nhớ thật sự quan tâm đừng để phim ảnh, sách báo và những gì trái nghịch với đức tin, trái thuần phong mỹ tục, lọt vào ngưỡng cửa gia đình, cũng đừng để con cái tìm xem những thứ đó ở những nơi khác.
11
Bổn phận luân lý chính yếu trong việc sử dụng đúng đắn những phương tiện truyền thông xã hội thuộc về các nhà báo, nhà văn, các diễn viên, người sáng tác kịch bản, đạo diễn, nhà tài trợ, người phân phối, nhà sản xuất và những người buôn bán, những người phê bình và tất cả những người, bằng cách này hay cách khác, góp phần vào việc thực hiện hay phổ biến những phương tiện truyền thông này; trong điều kiện hiện nay của nhân loại, mọi người đều thấy rõ rằng những người đó mang những trách nhiệm hết sức quan trọng, vì chính họ, trong khi thông tin và cổ động, có thể điều hướng nhân loại một cách ngay chính hay sai lạc.
Bởi thế họ có bổn phận tìm cách phối hợp những yếu tố kinh tế, chính trị hay nghệ thuật để chúng không bao giờ nghịch lại ích chung; để đạt tới điều đó cách dễ dàng hơn, trong lãnh vực nghề nghiệp, họ nên ghi danh vào những hiệp hội có những quy định buộc các hội viên tôn trọng luật luân lý trong những giao dịch và công tác nghề nghiệp, và nếu cần, đi đến chỗ ký kết một quy ước luân lý phải được tuân giữ chu đáo.
Họ cũng phải luôn nhớ rằng phần lớn các độc giả và khán giả là thanh thiếu niên, những người cần có báo chí và kịch ảnh để giải trí lành mạnh và nâng cao tâm hồn. Hơn nữa, việc truyền thông những điều liên quan đến tôn giáo cần được giao cho những người xứng đáng và chuyên môn, và phải được thực hiện với tất cả sự tôn trọng xứng hợp.
12
Trong lãnh vực truyền thông, chính quyền dân sự có một trách nhiệm đặc biệt liên quan đến công ích mà những phương tiện này nhắm tới. Thật vậy, chính quyền có bổn phận phải bênh vực và bảo đảm sự tự do đích thực và chính đáng của việc thông tin, nhất là trong lãnh vực báo chí, vì đó là điều rất cần thiết cho sự tiến bộ của xã hội ngày nay; chính quyền cũng có bổn phận phát huy những giá trị tôn giáo, văn hóa và nghệ thuật, đồng thời phải bảo đảm cho người sử dụng có thể tự do hưởng thụ những quyền lợi chính đáng. Ngoài ra chính quyền cũng có bổn phận hỗ trợ những đề xuất mà không ai khác có thể thực hiện được, nhất là những công trình đặc biệt hữu ích cho giới trẻ.
Sau cùng, chính công quyền, với tư cách là cơ quan chính thức đảm trách về phúc lợi của dân chúng, có bổn phận phải xem xét công minh và cẩn thận, đồng thời ban hành các luật lệ và nghiêm chỉnh thi hành, để tránh những thiệt hại nặng nề cho thuần phong mỹ tục và sự tiến bộ xã hội do việc lạm dụng những phương tiện truyền thông. Thái độ cẩn trọng đó không hề làm hạn chế quyền tự do cá nhân hay đoàn thể, đặc biệt trong trường hợp những người vì nghề nghiệp phải sử dụng các phương tiện này nhưng lại không có được những bảo đảm hợp luật.
Cũng phải có những phương thế đặc biệt để bảo vệ thanh thiếu niên khỏi những tác hại do báo chí và kịch ảnh.
…
Trích từ chương I – Sắc lệnh về các Phương tiện truyền thông xã hội – Inter mirifica của Công đồng Vaticanô II được công bố ngày 04/12/1963. Bản dịch Việt ngữ do Ủy ban Giáo lý Đức tin thực hiện.
Nguồn: hdgmvietnam.com
(1) Là tiêu đề do ad đặt để phù hợp với nội dung truyền tải.
