* tiếng Pháp (F), tiếng Anh (E), tiếng Latinh (L)
Nhà thờ (F: église, E: church; L: ecclesia)
Trong những thế kỷ đầu, Giáo hội chưa có Nhà thờ, giáo hữu thường tụ họp trong các tư gia, dưới các hang toại đạo để cầu nguyện và cử hành các Bí tích. Danh từ Nhà thờ khi đó được dùng để chỉ cộng đoàn được tụ họp để cử hành Phụng vụ. Đến khi đế quốc Rôma cho tự do tôn giá vào thế kỷ 4, việc xây cất Nhà thờ mới được đặt ra. Các toà nhà được xây cất hoặc được dâng hiến để dùng vào việc thờ phượng Chúa, được gọi là Nhà thờ.
Nhà thờ ngày nay là biểu tượng của Giáo hội (chữ église, church, ecclesia viết thường có nghĩa là Nhà thờ, viết hoa có nghĩa là Giáo hội). Nơi đó, dân Chúa tập họp để nghe Lời Chúa, cùng nhau cầu nguyện, lãnh nhận các Bí tích, cử hành Thánh lễ.
Trước khi sử dụng một ngôi Nhà thờ mới, phải thánh hiến hoặc phải làm phép Nhà thờ đó. Theo Bộ Giáo Luật (GL) khoản 1217, 2 phải cung hiến Nhà thờ Chính toà và Nhà thờ Giáo xứ.
Khi cung hiến, Nhà thờ phải chọn một tước hiệu về Chúa, về Mẹ Maria hoặc về một vị thánh, ví dụ tước hiệu của Nhà thờ Phủ Cam là Đức Mẹ Ban Ơn. Tước hiệu này có thể là bổn mạng Giáo xứ, nhưng cũng có thể chọn một tước hiệu khác với bổn mạng Giáo xứ, ví dụ bổn mạng của Nhà thờ Phủ Cam là hai thánh tông đồ Phêrô và Phaolô. Tuy nhiên, không được lấy tên một chân phước làm tước hiệu Nhà thờ.
Theo GL 1271, 1 đối với Nhà thờ họ nhánh, Nhà thờ tu viện, Nhà thờ của trung tâm hành hương, thì không buộc phải cung hiến, nhưng chỉ cần làm phép.
Khi Nhà thờ đã được cung hiến, thì hằng năm, ngày giáp lễ cung hiến Nhà thờ đó phải là ngày lễ trọng đối với Giáo xứ đó.
Trong mỗi Giáo phận có thể có 5 loại Nhà thờ:
– Nhà thờ Chính tòa (F: Cathédrale; E: Cathedral; L: Cathedralis ecclesia) :
Là Nhà thờ chính của Giáo phận, là nơi đặt ngai tòa của Giám mục Giáo phận. Mỗi Giáo phận chỉ có một Nhà thờ Chính tòa và phải được coi là trung tâm đời sống phụng vụ của Giáo phận. Nhà thờ Chính tòa phải được cung hiến cách trọng thể.
– Nhà thờ Giáo xứ (F: église paroissiale; E: church; L: ecclesia):
Là Nhà thờ chính của một Giáo xứ. Mỗi Giáo xứ chỉ có một Nhà thờ chính, các Nhà thờ khác phải được coi là Nhà thờ họ nhánh (hoặc Nhà thờ giáo họ). Nhà thờ Giáo xứ phải được cung hiến cách trọng thể.
– Thánh điện (F: Sanctuaire; E: Sanctuary; L: Sacrarium) :
Là Nhà thờ gắn liền với một Trung tâm hành hương.
Có 3 loại Thánh điện:
– Thánh điện cấp Giáo phận: do Giám mục Giáo phận xác định quy chế.
– Thánh điện cấp Quốc gia: do Hội đồng Giám mục xác định quy chế.
– Thánh điện cấp Quốc tế: do Toà Thánh xác định quy chế.
– Nhà nguyện (F: Chapelle; E: Chapel; L: Sacellum):
Là Nhà thờ của một tu viện hay của một trung tâm tĩnh tâm. Nhà nguyện không thuộc cơ sở Giáo xứ, nhưng được Giám mục Giáo phận cho phép để một cộng đoàn hay một nhóm người nào đó cử hành Phụng vụ hay cầu nguyện.
– Phòng nguyện (F: Oratoire; E: Oratory; L: Oratorium):
Thông thường là một căn phòng nhỏ, có Bàn thờ và có thể có Nhà Tạm Mình Thánh Chúa. Nơi đó, linh mục có thể làm lễ hoặc một cộng đoàn tu sĩ nhỏ cầu nguyện, chầu Mình Thánh Chúa. Khi dùng một căn phòng làm Phòng nguyện thì luôn luôn phải có phép Giám mục Giáo phận (x. GL 1226).
Trên thế giới, Toà Thánh cũng ban danh tước cho một số Nhà thờ đóng vai trò quan trọng trong một quốc gia hay trong toàn thể Giáo hội. Có 2 danh tước:
Tiểu Vương Cung Thánh Đường (F: Basilique; E: Basilica; L: Basilica)
Danh tước này được ban cho một số Nhà thờ đặc biệt tại các Trung tâm hành hương, như Vương Cung Thánh Đường Lộ Đức, Lisieux, Montmartre ở Pháp; Vương Cung Thánh Đường La Vang, Sài Gòn ở Việt Nam.
Đại Vương Cung Thánh Đường
Danh tước này chỉ được ban cho 4 Nhà thờ ở Rôma:
– Đền thờ Latêranô.
– Đền thờ Thánh Phêrô.
– Đền thờ Đức Bà Cả.
– Đền thờ Thánh Phaolô ngoại thành.
(Trích từ bài viết “Các vật dụng Phụng Vụ thông thường” của linh mục Antôn Dương Quỳnh đăng ngày 16/12/2021 – nguồn: gplongxuyen.org)
