Tôi hướng dẫn các con của mình khi rước lễ hãy dùng tay như một cách thể hiện sự trân trọng. Nhưng con tôi thấy cũng có nhiều người dùng miệng để đón nhận Mình Thánh Chúa, nên đã thắc mắc với tôi về sự khác biệt này. Vậy đâu là quy định chung? Giáo hội hướng dẫn thế nào về việc này, hoặc trường hợp nào thì dùng tay, xin hướng dẫn rõ hơn để tôi có thể giải đáp cụ thể cho con mình. (Nguyễn Văn Tâm, TPHCM)
Trả lời của linh mục Giuse Phạm Đình Ái, dòng Thánh Thể:
Việc lãnh nhận Mình Thánh trong tay là một luật chung và được thực hành trong các vùng lãnh thổ khác nhau của Hội Thánh ngay từ những thế kỷ đầu tiên. Cách thức rước lễ bằng tay được thánh Cyrilô (+387) tại Giêrusalem giải thích như sau: “Anh em hãy tiến đến trước Chúa với lòng kính cẩn, hãy đưa tay trái với lòng bàn tay hơi trũng, còn tay phải đặt dưới tay trái, để hai bàn tay anh em trở nên như ngai tòa cho Vua Trời ngự xuống. Hãy đón nhận Mình Chúa Kitô trong lòng bàn tay với thái độ tôn thờ và yêu mến. Hãy thưa Amen khi người ta đưa Chúa đến cho anh em, rồi sau đó anh em hãy rước lấy Chúa”.
Hình thức rước lễ bằng miệng thay cho rước lễ bằng tay là một tiến trình diễn ra dần dần sau đó, rồi trở nên phổ thông ở cả bên Đông lẫn bên Tây, ít là từ thời Trung cổ cho tới nay. Sở dĩ có sự thay đổi từ rước lễ bằng tay sang bằng miệng là vì những lý do sau: Thứ nhất, để tránh nguy hiểm xảy ra tội phạm thánh như đã từng xảy ra những lạm dụng khi có người nhận Mình Thánh trong tay rồi không rước mà lại đem đi chỗ khác dùng vào việc ma thuật; Thứ hai, Hội Thánh sử dụng bánh không men (từ thế IX và phổ biến vào thế kỷ XI) với kích thước nhỏ có thể rước lễ bằng miệng được; Thứ ba, những vụn bánh li ti dễ dàng rơi vãi ra ngoài nếu rước lễ bằng tay, và như vậy là bất kính; Thứ tư, việc cử hành Thánh Thể được coi như độc quyền của các tư tế.
Tại Tây Ban Nha, Công đồng Saragossa (năm 380) và sau đó là Công đồng Toledo (400) đã quyết định phải trao Mình Thánh vào miệng người rước, nhưng thực hành này chỉ trở nên phổ biến công khai từ Công đồng Rouen vào năm 878. Theo đó, ở phương Tây, từ thế kỷ IX, kể như rước lễ bằng tay đã chấm dứt. Qua thế kỷ X, chỉ các linh mục và phó tế mới được cầm Mình Thánh và rước lễ trong tay (Ordo IX, 62; Ordo X, 59.60).
Có lẽ chúng ta nên biết về cái câu lơn/rào cản (de cancellis/communion rail) bao quanh bàn thờ để rồi giáo dân sẽ rước lễ ở đây. Dưới thời của Charlemagne, câu lơn cao độ một mét để các tín hữu đứng rước lễ, từ thế kỷ XIII thì được hạ thấp xuống hầu giúp tín hữu rước lễ trong tư thế quỳ. Nơi nào không có câu lơn, thì hai thầy giúp lễ sẽ cầm một khăn dài để người ta đến quỳ rước lễ, vì câu lơn chưa bao giờ được đề cập trong luật hay thậm chí trong chữ đỏ của nghi thức Tridentinô. Thế kỷ XVI, ngoài việc có câu lơn để quỳ rước lễ còn có khăn trải trên câu lơn để người rước lễ cầm khi rước lễ. Và để tránh vụn Bánh Thánh có thể rơi xuống đất, tập tục sử dụng đĩa hứng (communion tray) khi cho tín hữu rước lễ đã nảy sinh từ giữa thế kỷ XIX, rồi từ năm 1929, Hội Thánh chính thức xác nhận thực hành này (Acta Apostolicae Sedis 1929, 638).
Hiện nay, rước lễ bằng miệng hay bằng tay đều được phép và tùy thuộc vào sự chọn lựa của Hội đồng Giám mục mỗi nơi (x. QCSL 160-161, 284, 390). Có lẽ rước lễ trên tay là cách thức tự nhiên hơn và là cử điệu giúp cho mọi người nhớ rằng Hy lễ Tạ ơn là một bữa tiệc, nhưng phải thực hành với sự cung kính thích hợp. Các tín hữu có thể rước lễ trong tư thế quỳ hay đứng tùy theo quy định của Hội đồng Giám mục. Tại Việt Nam, các tín hữu đứng rước lễ. Tất nhiên, tư thế đứng được coi là thuận tiện và tự nhiên hơn, vì người rước lễ đang bước đi trong đoàn rước và đang ca hát. Nếu đứng, họ nên tỏ một cử chỉ tôn kính, theo như luật định, trước khi nhận Mình Máu Thánh (QCSL 160; Inaestimabile Donum, số 11). Tùy theo lòng đạo đức, tín hữu có quyền rước lễ bằng miệng hay bằng tay, chủ tế hay thừa tác viên khác không được từ chối hay ép buộc mọi người phải rước lễ cách này hay cách khác (Bí tích Cứu độ, 92). Họ có thể tùy nghi rước lễ trong tư thế đứng hay quỳ (Bí tích Cứu độ, 91).
Nguồn: Báo Công giáo và Dân tộc
